01/01/2020 -

Lá thư biên tập

115
Anh ch em thân mến,
Tháng 10-2019, Hi đồng Giám mc Vit Nam đã công b văn kin v "Tôn kính t tiên", vi nhiu ni dung mi, b sung cho các hướng dn và quyết ngh trước đây ca Hi đồng Giám mc (HĐGM) năm 1965 và năm 1974 [1].
Hướng dn 1965 và quyết ngh 1974 [2]
Trong thông cáo 1965, HĐGM khng định v truyn thng hi nhp văn hóa ca giáo hi. “Tri qua các thế k, giáo hi đã thánh hóa nhng phong tc và nhng truyn thng chân chính ca các dân tc, đã nhiu ln đem nghi l ca min này, x n sát nhp vào nn phng v ca mình…”.
“Nhng phương cách biu l lòng hiếu tho tôn kính đối vi t tiên, giáo hi chng nhng không ngăn cm mà còn mong mun và khuyến khích... Nhng c ch, thái độ và nghi l t nó hoc do hoàn cnh, có mt ý nghĩa thế tc rõ ràng, là để t tinh thn ái quc, lòng hiếu tho, tôn kính hoc tưởng nim t tiên và các bc anh hùng lit sĩ (như treo nh, hình, dng tượng nghiêng mình bái kính, trưng hoa đèn, t chc ngày k, gi) thì được thi hành và tham d cách ch động".
Quyết ngh HĐGM 1974 có các ch dn c th sau :
1. Bàn th gia tiên để kính nh ông bà t tiên được đặt dưới bàn th Chúa trong gia đình, min là trên bàn th không bày bin điu gì mê tín d đoan, như hn-bch…
2. Vic đốt nhang hương, đèn nến, trên bàn th gia tiên và vái ly trước bàn th, giường th t tiên, là nhng c ch thái độ hiếu tho tôn kính, được phép làm.
3. Ngày gi cũng là ngày k nht, được cúng gi trong gia đình theo phong tc địa phương… s dng nhng l vt để biu dương đúng ý nghĩa thành kính biết ơn ông bà, như dâng hoa trái, hương đèn.
4. Trong hôn l, dâu r được làm “l t, l gia tiên” trước bàn th, giường th t tiên, vì đó là nghi l t lòng biết ơn, hiếu kính trình din vi Ông Bà.
5. Trong tang l, được vái ly trước thi hài người quá c, đốt hương vái theo phong tc địa phương để t lòng cung kính người đã khut, cũng như giáo hi đã cho đốt nến, xông hương, nghiêng mình trước thi hài người quá c.
6. Được tham d nghi l tôn kính v thành hoàng, quen gi là “Phúc Thn” ti đình làng, để t lòng cung kính biết ơn nhng v mà theo lch s đã có công vi dân tc, hoc là ân nhân ca dân làng.

Lòng tho hiếu là hoa trái ca Thánh Thn
Trước tiên, văn kin Tôn kính t tiên 2019 tái khng định : tho kính cha mđiu răn th bn trong mười điu răn Đức Chúa Tri. Giáo hi luôn coi gia đình là nn tng để t đó xác định nhng tương quan khác trong thân tc. Tương quan này không thu hp trong gia đình thân tc hin ti, nhưng tn ti vi thi gian qua các thế h, to thành tương quan vi tin nhân và hu du. Mi phn t trong gia tc ni kết vi nhau, con cháu tho hiếu vi ông bà t tiên, phi sng tình nghĩa vi h hàng và cha m hin lành để đức cho con.
Hi đồng giám mc nhìn nhn ti Vit Nam và vùng Á Đông, nh hưởng nn văn hóa Tam Giáo, đặc bit đề cao lòng tôn kính tho hiếu vi t tiên, như là nhng ht ging tin mng phát xut t Chúa Thánh Thn : “Chính Thn Khí, Ðng gieo ‘nhng ht ging Li’ hin din trong các tp quán và văn hoá khác nhau, chun b cho chúng được trưởng thành đầy đủ trong Chúa Kitô” (Thông đip "S v Đấng Cu Thế" s 28).
Sng mu nhim các thánh cùng thông công
Chúng ta hip thông sâu sc vi ông bà tiên t nh mu nhim “Các thánh cùng thông công”. Chúng ta tin chết không phi là hết mà là bước vào cuc sng mi. “Chúa phán : Ta là Thiên Chúa ca Áp-ra-ham, Thiên Chúa ca I-xa-ác và Thiên Chúa ca Gia-cóp. Người không phi là Thiên Chúa ca k chết, nhưng là ca k sng" (Mt 22,32).
Chúng ta tin rng ông bà cha m giã t trn gian là để v sng bên Chúa, các ngài có th chuyn cu xin Chúa ban phúc lành cho con cháu. Chúng ta cũng cy nh phúc m ca “cha ông chúng ta qua các thế h..., công đức các ngài không chìm vào quên lãng. Các ngài được m yên m đẹp và danh thơm mãi lưu truyn hu thế. (Hc 44, 1-14)
Mi gia đình nên có bàn th gia tiên
Không ch là cho phép, HĐGM "khuyến khích" mi gia đình Công giáo nên lp bàn th gia tiên để kính nh ông bà t tiên, có treo di nh ca ông bà hoc h hàng thân thuc, min là đặt dưới bàn th Chúa trong gia đình.
Nên tiến hành nghi thc trước bàn th gia tiên trong l cưới và l tang, như mt nghi thc xã hi dân s, cùng vi li nguyn dâng lên Chúa nhm thánh hóa và mang li ý nghĩa thiêng liêng cho nghi thc này. Văn kin cũng gii thiu nhiu li kinh mu nhưng khng định không phi là phng v, nghĩa là được t do thêm bt, thay đổi hoc sáng tác.
Trong nghi l, li khuyên ca cha m, chú bác cn làm sáng t giáo lý tin mng, khi chia s kinh nghim, nhc nh ý nghĩa mc đích hôn nhân Công giáo, nhn mnh lòng biết ơn hiếu tho vi t tiên, và nim tin vào Đức Kitô phc sinh.
L gia tiên ti gia đình lương dân
Ngoài ra, các tín hu là dâu hay r trong gia đình lương dân có th đảm đương vic t chc và cùng vi gia đình cúng gi gia tiên. Đó là cách chng t kitô hu cũng thc hành vic th kính t tiên : "Để gi tình thun tho vi gia đình đôi bên, h và con cái có th sm sa, chun b và dâng l vt trên bàn th gia tiên, vái hương trước di nh t tiên".
Riêng v đồ cúng, thánh Phaolô đã cho phép ăn trong thư Côrintô : “vì biết rng ngu tượng chng là gì trên thế gian, và cũng chng có thn nào ngoài Thiên Chúa duy nht”. Nhưng nên t chi vì đức bác ái : “nếu ca ăn làm c cho anh em tôi sa ngã, tôi s không bao gi ăn” (1Cr 8, 4.13).

Thc hành văn kin "Tôn kính t tiên"
Ước mong các huynh đoàn góp phn ph biến văn kin ca Hi đồng Giám mc. Cuc hi nhp th kính t tiên ch trn vn khi to thành n nếp, được c hành st sáng trong tng mái m và có kh năng truyn tng đời n đến đời kia.
Trong mt xã hi thc dng, cn kiên trì bo v c võ các giá tr truyn thng gia đình, n lc giúp người tr không quên ci ngun, biết phát huy di sn t tiên, quý trng n nếp gia phong, và thc hin tâm nguyn ca các v tin bi.
Cui cùng xin ghi nh và ph biến các bài thánh ca "cu cho cha m", đã góp phn không nh trong vic nuôi dưỡng và gii thiu cho lương dân biết v lòng hiếu tho ca người có đức tin. H luôn cu cho cha m, dù còn trn gian hay đã v thiên quc. Trong tâm tình y, chúng ta xin cùng hát lên li ca nguyn : "Xin Chúa í a chúc lành, cho đời cha m ca con. Công ơn là như núi non, dưỡng nuôi con bao ngày vuông tròn". Và "Xin Chúa cho cha m con được sng mãi sng hoài trong tình thương Chúa...".
 
[1] Xin xem lá thư đặc trách tháng 11/2017 về Đạo Hiếu
[2] Sacerdos Linh mục nguyệt san số 156, năm 1974, tr. 878-880.
114.864864865135.135135135250